STRONA DOMOWA

Michał Plater-Zyberk [1777-1862/63]

ojciec

Kazimierz Konstanty Broel-Plater [1749-1807]

matka

Izabela z Borchów [1752-1813]

żona - Izabela Helena von Syberg [1785-1849]

dzieci:

 

data urodzenia

data śmierci

małżonek / małżonka

Ludwika

1805-11-04

1888-06-03

Karol Borch

Kazimierz

1808-09-18

1876-01-25

Ludwika Borewicz

Izabella

1809-09-05

?

Julian von der Ropp

Józefina

1811-01-08

1842-05-07

Fabian Plater

Henryk

1811-12-16

1903-10-30

Adela Keller

Maria

1813-09-23

1893-12-20

Mikołaj Szadurski

Konstanty

1814-11-25

1850-01-30

Aniela Plater

Anna

1822-09-19

 

Ludwik Orpiszewski

Stanisław Kostka

1823-12-06

1896-10-11

Maria Borch


Szymon Konarski:

 

ROZRODZENIE MICHAŁA I IZABELLI Z SYBERGÓW,

UŻYWAJĄCE NAZWISKO I HERB PLATER-ZYBERK

 

Michał Broel-Plater od 1803 ZyberkMichał (pok. XII.), syn Kazimierza-Konstantego i Izabelli Borch, urodził się dnia 28 grudnia 1777 roku. Po ojcu był dziedzicem dóbr Wielka Indryca w powiecie dynaburskim. Dobra te w 1860 roku stanowiły majątek o 3693 dziesięcinach z 1606 duszami obu płci. Sądzę, że to on "Michał" jest w 1800 roku współdziedzicem z Ludwikiem i Adamem Platerami dóbr Izabelin, Konstantynopol i Mała Indryca w powiecie dynaburskim. Łączna przestrzeń tych trzech wsi wynosiła wówczas 1420 dziesięcin. Według G. Manteuffla i innych, miał być w 1794 roku oficerem (majorem) inżynierii przy sztabie Tadeusza Kościuszki. Jeżeli się zważy, że Michał miał w 1794 roku zaledwie 17 lat, ta wersja wydaje się nieprawdo podobna. W tradycji rodziny, Michał Plater był majorem inżynierii, lecz w roku 1812 i w brygadzie ks. Michała Radziwiłła, pod marszałkiem Szczepanem-Jakóbem Macdonaldem, księciem Tarentu. Za żoną wziął w posagu dobra w Kurlandii, Inflantach i na Litwie, o łącznej powierzchni około 1700 kilometrów kwadratowych (35 mil kwadratowych) z 15 tysiącami dusz (p. n.). W 1816 roku został mianowany wicegubernatorem cywilnym wileńskim. W roku 1820 występuje już jako "były vicegubernator". Sądzę że mniej więcej w tym samym czasie jest radcą rządu na Kurlandię w Mitawie. W roku 1820 fundował murowany kościół pod wezwaniem św. Piotra i Pawła w Uzułmujży. W latach 1820-21 jest notowany jako członek lóż masońskich "Doskonała Jedność", "Szkoła Sokratesa" i "Zum guten Hirten" w Wilnie. W roku 1831 wzniósł murowany kościół w Suboczu koło Schlossbergu w Kurlandii. Obie jego rezydencje: Schlossberg w Kurlandii i Liksna w Inflantach były szeroko promieniującymi ogniskami katolicyzmu. W Liksnie, tak jak i w Krasławiu, skupiało się całe życie polskie Inflant. Umarł w Schlossbergu w roku 1862, a według Pulvisa - dnia 1 listopada 1863. Leży w Liksnie obok żony.

 

W dniu 10 lipca starego stylu, czyli dnia 22 lipca nowego, roku 1803 cesarz Aleksander I podpisał ukaz zezwalający Michałowi hrabiemu Platerowi "dołączyć do swojego nazwiska nazwisko swojego teścia; byłego wojewody inflackiego Jana-Tadeusza syna Józefata Syberga i nazywać się odtąd, dziedzicznie, hrabią Plater-Syberg". Ukaz ten był spowodowany staraniami zarówno samego Michała Platera, jak i Jana-Tadeusza Syberga, w wyniku zawartego małżeństwa Michała z Izabellą-Helepą von Syberg zu Wischling, jedyną córką i dziedziczką nazwiska i mienia inflanckiej gałęzi swojej rodziny. Łatwo zrozumieć pobudki takich starań.

 

Izabela Helena von Syberg z matką Ludwiką z bar. von KleistIzabella-Helena była ostatnią w całych Inflantach osobą noszącą odwieczne tam i zasłużone dla Kościoła nazwisko. Jej ojciec chciał aby to nazwisko nie zostało zapomniane i według znanego i na zachodzie, i w Rosji obyczaju, przeniósł swoje nazwisko na zięcia. Co do daty małżeństwa Michała i Izabelli-Heleny istnieje kilka sprzecznych wzmianek. Daty te są podawane na: 10 lipca 1803 i 6 stycznia 1804 roku. Pierwsza z tych dat wydaje mi się błędnie powtórzoną datą ukazu. Druga - wynikiem nieporozumienia, jakie wynikło wobec stosowania w życiu dat nowego stylu, a w aktach starego. Wszystko przemawia za tym, że ślub. miał miejsce dnia 6 stycznia (nowego stylu) 1803 roku. Data. ukazu jest nie do zaczepienia, a ten w treści używa w odniesieniu do Jana- Tadeusza Syberga określenia "teść", co nie mogłoby mieć miejsca w wypadku adopcji przedślubnej. Izabella-Helena urodziła się dnia 23 maja 1785 roku. Była córką Jana-Tadeusza von Syberg zu Wischling i. Ludwiki baronówny von Kleist aus dem Hause Susten, a wnuczką, po ojcu: Józafata i Magdaleny von Budberg Bonningshausen, a po matce: Ernesta-Mikołaja barona von Kleist i Emerencji-Eleonory baronówny von Schmising genannt Korf. G. Manteuffel pisze o niej: "słynna z cnót i rozumu". Nazwy miejscowości, które wniosła mężowi, były następujące: Schlossberg, Iłukszta, Kazimierzyszki, Swenten, Aronen, Bevern, Dwenten, Anceniszki, Podunaj, Rubin, Kamieniec, Kaltenbrun, Stara i Nowa-Świętmujża i Jadwigowo? w Kurlandii, Liksna, Kirup, Uzułmujża, Wabol, Nidzgal, Arendol, Kołup i Anwejmujża (Ambethoff)? - w Inflantach i wreszcie Kumpal na Litwie. Zachowały się dane o obszarze dóbr Liksna w 1860 roku. Wynosił on wtedy 21140 dziesięcin, w czym 17235 dziesięcin lasu. Dusz obojga płci rejestr wykazuje w Liksnie 6412. Izabella-Helena umarła w Liksnie dnia 25 listopada 1849 roku.

 

Portret dziecinny Izabelli-Heleny niewiadomego autora, znajduje się obecnie w Valduc. Portret jej, naturalnej wielkości, razem z matką, malowany przez Grassiego, znajdował się w Liksnie. W czasie pierwszej wojny światowej został wywieziony do Rosji. Według tego portretu, Aleksander Lesser namalował dwie miniatury na kości. Jedna z nich podzieliła los portretu, a druga znajdowała się w zbiorach hr. Artura Tarnowskiego, a obecnie, ofiarowana przez niego, także w zbiorach Tadeusza Plater-Zyberka w Valduc w Belgii, tak jak i portret Michała malowany w 1858 roku przez T. Thieme. Katalog Emeryka hr. Czapskiego podaje -opis dwóch jego podobizn sztychowanych u -"Physionotrace" w Paryżu (nie wiem czy obie w 1802 roku), jedna przez Chretien "na ogrągłym tle popiersie w lewo, włosy z tyłu związane, w białym halstuchu i w odzieniu z odgiętym kołnierzem", a druga przez Edmunda Quenedey "na okrągłym tle popiersie w prawo, w białym halstuchu i w żabocie, w odzieniu z guzikami". Korespondencja Michała z - Ludwikiem i Władysławem Platerami znajdowała się do 1944 roku w Bibliotece Narodowej w Warszawie. Estreicher wymienia dwie jego prace ogłoszone drukiem:

1) "Prawidła dla cenzoryatów w celu rozpoznania, komu z obiektowanych osób można dać prawo do wotowania na wyborach lub kiedy iemu takowe odmówić należy" . (Wilno, b. r.), fol. 2 k. dr.

2) "Ueber Meteorit in Liksna" 8, fol. 6.

Krótką notatkę o rodzinie i herbie Sybergów podam na końcu tej pracy w dodatkach.

 

Michał Plater-Zyberk, ze swojego małżeństwa z Izabellą-Heleną, pozostawił dziewięcioro dzieci żyjących, a mianowicie:

  1. Ludwikę,
  2. Kazimierza,
  3. Izabellę,
  4. Józefinę,
  5. Henryka,
  6. Marię,
  7. Konstantego,
  8. Annę i
  9. Stanisława.

Wszystkie te osoby omówię zaczynając od córek, a potem kolejno, w porządku jak wyżej, synów. Niezależnie od tych dzieci, Kosiński i Żychliński wymieniają jeszcze sześcioro, które wszystkie miały umrzeć młodo, a mianowicie:

(a)    Jana, urodzonego dnia 1 czerwca 1807 a zmarłego dnia 5 maja 1809 roku,

(b)   Adama-Michała, urodzonego jakoby po Konstantym, (o nim pisze tylko Kosiński),

(c)    Eleonorę, urodzoną dnia 30 kwietnia 1816 a zmarłą w Liksnie 2 stycznia 1840 roku,

(d)   Józefa-Ksawerego-Ferdynanda-Jana, urodzonego w Wilnie dnia 23 stycznia 1818 a zmarłego, według Pulvisa, dnia 13 stycznia 181 ~ roku,

(e)    Michała-Łukasza-Tadeusza-Piotra, urodzonego w Wilnie dnia 30 października 1819 a zmarłego 14 lipca 1823 roku, i

(f)     Jadwigę, O której wspomina także i Estreicher, urodzoną 13 września 1822 a zamrłą w Liksnie dnia 27 listopada 1840 roku.

 

a. Ludwika, córka Michała i Izabel1i, urodziła się dnia 4 listopada 1805 roku. W dniu 28 listopada 1825 roku wyszła za hr. Karola Borcha, dziedzica Warklan, marszałka szlachty guberni witebskiej. Występuje jeszcze, razem z mężem, w roku 1842. Umarła w Krakowie dnia 3 czerwca 1888 roku.

 

c .Izabella urodziła się dnia 5 (według Pulvisa - 9) września 1809 roku. Dnia 9 października 1837 roku zaślubiła bar. Juliana-Emeryka von der Ropp herbu własnego)

 

d. Józefina urodziła się dnia 8 stycznia 1811 roku; zamężna za Fabianem Platerem, synem Tadeusza (p. n.).

 

f. Maria urodziła się dnia 23 września 1813 roku. Dnia 15 października 1837 roku została zaślubiona przez Mikołaja Szadurskiego herbu Ciołek, dziedzica dóbr Małnów i Oświej na Inflantach. Umarła w Krasławiu dnia 20 grudnia 1893 roku.

 

h. Anna urodziła się, według niektórych danych, dnia 10 września, a według Gothy - dnia 19 września 1822. Według Pulvisa - dnia 19 września 1821 roku. Ta data wydaje mi się naj prawdopodobniejsza. Zaślubiła (czy nie w 1848 roku?) Ludwika Orpiszewskiego herbu Junosza, "Belwederczyka", emigranta, zmarłego w Lozannie dnia 25 lutego 1875 roku.

 


posiadłości:
w Inflantach - Indryca (w powiecie dyneburskim) i

Liksna (fot. poniżej):

pałac w Liksnie

w Kurlandii – Schlossberg (fot. poniżej)

 pałac w Schlossbergu

 


dodatkowe informacje...


Patronka gałęzi Plater-Zyberk.

Obraz Matki Boskiej uratowany przez Feliksa hr. Plater-Zyberk.

Odwiecznie w posiadaniu początkowo rodziny Sybergów, a od 1803 roku hr. Plater-Zyberków, został wprowadzony w roku 1927 uroczyście do kaplicy dworskiej w Moszkowie.

W roku 1944 uratowany z pożaru, znajduje się w posiadaniu rodziny w Paryżu.
obraz Matki Boskiej Szlosberskiej - patronki rodziny Zyberk