STRONA DOMOWA

Jan Ludwik Broel Plater [16??-1736]

ojciecJan Andrzej
matkaMaria Ludwika von Grotthus





Życie, historia, fakty...
Konarski:
Jan-Ludwik (pok. IX.), drugi syn Jana-Andrzeja vel Jana Henryka i t. M. L. von Grotthus, był o wiele starszy od swoich braci, Senior całej polskiej rodziny hrabiów Plater. Posłuje na sejmy: w roku 1693 do Grodna, a w 1695, 1696 i 1720 do Warszawy. Borkowski twierdzi, że Jan-Ludwik był także, posłem na sejmy w latach 1688, 1694, 1699 i 1718. Wzmianka ta może być prawdziwa tylko w odniesieniu do sejmu w 1699 roku. W latach 1688 i 1718 sądzić należy, że dotyczy jego brata starszego Jana-Andrzeja, a w 1694 roku w ogóle sejmu nie było. W 1698 roku ufundował drewniany kościół w Indrycy, których to dóbr, tak jak i dóbr Ruhenthal, był dziedzicem po ojcu. Miał być także dziedzicem Warnowicz, Hoftenburgu i Borni (Pulvis). W 1698 roku miał zostać cześnikiem inflanckim, lecz informacja ta nie wydaje mi się prawdziwa.. Sądzę, że to on trzymał do roku 1702 królewszczyznę Osuń koło Dynaburga. W dniu 25 stycznia 1729 roku nabył za 14 tysięcy talarów "bitych" dobra Kombulmujżę vel Frejtagshof i Krasław wraz z miastem tej nazwy, od Jana-Anzgarego Czapskiego herbu Leliwa, starosty kleckiego, i jego żony Teresy z Zamoyskich herbu Jelita. W dniu 1 maja 1732 roku sprzedał za 29.748 florenów dobra Gross-Schwirkeln Hermannowi-Ernestowi von Brtiggen i Katarzynie-Elżbiecie von Brincken, Według. kilku opracowań, miał być stronnikiem Stanisława Leszczyńskiego, czego mógłby dowodzić przywilej, jaki miał otrzymać (według Wilczyńskiego) Jan Ludwik od tego króla. Musiało to mieć miejsce najpóźniej w okresie wojny Augusta II z Karolem XII. Wszystko przemawia za tym, że wcześnie przechylił się na stronę partii saskiej, a w każdym razie zachował neutralność, gdyż jego nazwisko nie figuruje na liście elektorów króla Stanisława w roku 1733. Był trzecim już w rodzinie starostą inflanckim. Miał nim zostać dopiero po śmierci swego brata Jana Andrzeja, a więc jakoby w 1735 roku. Informacja ta jest nie do utrzymania, gdyż Jan-Ludwik występuje z tym tytułem już w dniu 16 marca 1734 roku. Ponieważ data zgonu Jana-Andrzeja (pok IX.) nie nasuwa wątpliwości, musiała więc uprzednio nastąpić cesja tego starostwa z brata na brata. Zaraz po objęciu starostwa inflanckiego, a na krótko przed śmiercią, został trzecim tego nazwiska wojewodą inflanckim (i trzecim senatorem w rodzinie) po Antonim Morsztynie herbu Leliwa, zmarłym w 1735 roku. Wolff, Borkowski i Żychliński, jako datę objęcia (mianowania) przez Jana-Ludwika województwa, podają dzień 17 listopada, Pulvis - 30 października 1735 roku. Wiele opracowań daje błędne daty. Kneschke datę objęcia przez niego starostwa określa na 1708, a województwa na 1755. Swięcki - tę ostatnią na 1725 rok.

Jan-Ludwik umarł w Indrycy, według jednych wzmianek, już dnia 22 stycznia 1736 roku, gdy według innych - w dniu 22 czy 24 listopada (ta data wydaje mi się najprawdopodobniejsza) 1736 a nawet w 1737 roku. Jego pogrzeb odbył się w Wilnie u Misjonarzy na Salwatorze, dnia 14 marca 1737 roku.

Jan-Ludwik Plater był jedną z wybitniejszych postaci swego rodu. Słowa, jakie mu w "Inflantach" poświęca Jan-August Hylzen, są najlepszym tego dowodem. Pisze o nim: "nieporównany wódz i gospodarz, ojciec i opiekun prowincyi naszej". Był nazywany "Patryarchą Inflant".

W pełni na to określenie zasłużył. Jego polityka osobista była raczej polityką obrony interesów szlachty inflanckiej i Inflant. Zapewnił im względny spokój w okresie ciężkim dla innych ziem Rzeczypospolitej. Krasław, w którym osiadł, stał się ośrodkiem promieniującym na całe Inflanty. Cieszył się opinią bardzo wykształconego, a biegle władał łaciną i w tym języku pisywał prozą i wierszem. W roku 1857 została wydana w Warszawie, w 12-ce, na 41 stronicach, jego praca pod tytułem: "Modlitwy do przenajświęt. Trójcy przez Jana Ludwika Platera Wojew. Inflants. po łacinie i po polsku, na polski przełożył X. A. Suzin".Jan-Ludwik był ożeniony (daty ślubu nie udało mi się ustalić) z Rozalią Brzostowską herbu Strzemię, córką Jana-Władysława, kasztelana trockiego i starosty subockiego, oraz Konstancji Mleczko herbu Korczak, a wnuczką po ojcu: Cypriana-Pawła Brzostowskiego, wojewody trockiego i Racheli-Barbary Dunin-Rajeckiej, a po matce: Wiktora-Konstantego Mleczki, starosty żmudzkiego, i Zofii Isajkowskiej herbu Prus I, łowczanki W. Ks. Lit.Wszystko przemawia za tym, że starostwo subockie zostało wniesione w posagu przez Rozalię. Data śmierci Rozali z Brzostowskich Platerowej jest różnie podawana w opracowaniach, a więc nadzień 12 sierpnia 1745 lub 1746 roku. Tradycja, rodzinna oznacza tę datę na dzień 9 grudnia 1746 roku. Jej grób znajduje się w podziemiach kościoła Misjonarzy w Wilnie. Portrety obojga znajdowały się w Krasławiu, a według tych portretów wykonane miniatury znajdują się w zbiorach Tadeusza Plater-Zyberka w Valduc w Belgii.

CIENIOM KRASŁAWIA W HOŁDZIE