STRONA DOMOWA

Władysław Broel Plater [1808-1889]

ojciecKazimierz
matkaApolinara Żaba





Życie, historia, fakty...
Konarski:
Władysław-Ewaryst (pok. XIII.) , syn Kazimierza i Apolinary Żaba, według większości opracowań, miał się urodzić w Wilnie dnia 7 listopada 1808 roku. Żychliński podaje jednak inną datę, a mianowicie dzień 21 października 1806 roku. W roku 1824 był "celującym uczniem" w gimnazjum wileńskim.-Razem z bratem młodszym Cezarym był współdziedzicem dóbr Hołoty a zapewne i Dusiat. Szkoły ukończył w Wilnie. Odbył podróż do Petersburga. W roku 1827 jest na uniwersytecie w Berlinie a zaraz potem wyrusza w dłuższą podróż po Europie. W tej podróży poznał Adama Mickiewicza i z nim wyjechał do Drezna. Zwiedził Niemcy, Austrię, Szwajcarię, Włochy, Francję, Irlandię i Anglię. Zachowany w Biblitece Narodowej w Warszawie (do 1944 roku) rękopis jego pamiętnika został doprowadzony do dnia 22 lipca 1830 roku i ostatnio był pisany w Anglii. Agaton Giller twierdzi, że wybuch powstania 29 listopada 1830 r. zastał go w Anglii. Od razu udał się do Paryża i tam wydał "Lagrande semaine des Polonais" po czym wrócił do Polski. Po przyjeździe do Warszawy wszedł jako poseł z Wilejki do sejmu i w dniu 25 stycznia 1831 roku podpisał sejmowy akt detronizacji Mikołaja L Przez czas krótki pracuje w biurze spraw zagranicznych Rządu Narodowego, ale rychło wstępuje do armii i jako adiutant generała Samuela Różyckiego odbywa z nim wyprawę litewską, w które się odznacza. Z generałem Henrykiem Dembińskim wraca do Warszawy. Według Adolfa Krosnowskiego, miał być przez Skrzyneckiego odznaczony orderem Virtuti Militari, spis jednak kawalerów tego orderu jego nie wymienia. Po klęsce, już w ostatnich miesiącach 1831 roku, jest we Francji aby do śmierci pozostać na emigracji. W Paryżu rozwinął zaraz po przybyciu niestrudzoną działalność patriotyczną w zjednywaniu dla Polski opinii, przyjaciół i pomocy. Już w 1831 roku założył "Towarzystwo Litewskie i Ziem Ruskich" i na zorganizowanym przez to towarzystwo obchodzie miał w dniu 25 marca 1832 roku wielką mowę. W roku 1832 odbył podróż do Anglii i tam, jako poseł narodu polskiego, przyjął w Birmingham sławny adres ze "stu tysiącami" podpisów. W latach 1833-1836 wydawał i redagował założoneprzez siebie pismo "Le Polonais, journal des interets de l'Europe". W latach 1840-1848 jest redaktorem i wydawcą "Dziennika Narodowego", w którym jest za uwłaszczeniem włościan. Choć bliski. księciu Adamowi Czartoryskiemu, występował w "Dzienniku" przeciwko monarchicznym planom niektórych działaczy z jego otoczenia. Majątek jego w Polsce (Dusiaty)- uległ konfiskacie, ale dzięki wielkiej -energii jego matki, zarówno on jak i jego brat Cezary, otrzymali od niej znaczne kwoty (p.w.). Ta pomoc otrzymywana początkowo w Paryżu a potem w Szwajcarii pozwalała mu nie tylko łożyć znaczne środki na cele ogólne, ale także utrzymywać stosunki z wpływowymi osobami i te dla ,Polski zjednywać. Dzięki ,niemu Karol hr. de Montalembert zbliżył się z Adamem Mickiewiczem.-Władysław Plater łożył wiele na wydawnictwa. Przyczynił się poważniedo wydania "Pamiątek starego szlachcica litewskiego" Henryka Rzewuskiego. Ustalił i odtworzył teksty wykładów paryskich ("Cours de Iitterature slave") Adama Mickiewicza. Jego staraniem doszło do skutku ich wydanie. W roku 1840 znowu. odbył podróż do Anglii, tym razem głównie dla obrony zagrożonych praw Wolnego Miasta Krakowa. W tym samym roku powrócił do Paryża. Jakoby już w roku 1844 przeniósł się na stałe do Szwajcarii, gdzie w roku 1846 kupił od dr. Kaspra Nageli jego pięknie położoną rezydencję koło Kilchberga pod Zyruchem. Nazwał ją "Broelberg". Jednocześnie, ale nie wiem jak długo jeszcze potem, ma mieszkanie w Paryżu pod numerem 1, przy ulicy St. Thomas d'Aquin, w 7-ej dzielnicy. W roku 1848 został przez swoich dawnych kolegów sejmowych wezwany do Paryża i "jako ich delegowany udał się do Frankfurtu nad Menem, gdzie był zebrany pierwszy parlament niemiecki, aby czuwać nad prawem Polski do bytu niepodległego" . W roku 1851 i następnych bawił kilkakrotnie w Paryżu i w Londynie, zawsze w sprawach Polski. Wybuch powstania styczniowego spowodował Władysława Platera do rozwinięcia w Szwajcarii wzmożonej działalności. Założył w Zurychu codzienne pismo w niemieckim języku, pod nazwą "Der weisse Adler". Utworzył "Komitet szwajcarsko-polski", w którym pracował obok zjednanych przez siebie miejscowych dygnitarzy. Komitet ten stał na czele 25 komitetów kantonalnych. Głównym celem tej organizacji było zbieranie ofiar i wysyłanie do Polski broni i amunicji. Rząd Narodowy w Warszawie, dekretem z dnia 30 marca 1864 roku, zamianował go agentem politycznym Polski w Szwajcarii, a to dla zapewnienia jego akcji charakteru bardziej oficjalnego. Po upadku powstania, założył w Zurychu agencję polską dla opieki nad przybywającymi do Szwajcarii Polakami. W roku 1864 jeździł do Paryża aby założyć tam towarzystwo o nazwie "Oeuvre du Catholicisme en Pologne". W dniu 2 maja 1867 roku ogłosił list otwarty do ks. O. Bismarka zwalczając wypowiedziane w Reichstagu jego poglądy na sprawę Polski. W roku 1868 jeździł do Węgier. W tym samym roku założył w Zurychu "Towarzystwo Naukowej Pomocy" i zorganizował obchód, w dniu 16 sierpnia, stuletniej rocznicy konfederacji Barskiej, którą potem upamiętnił ufundowanym w Rapperswilu pomnikiem. W dniu 18 lipca 1869 roku a potem powtórnie, w dniu 23 kwietnia 1871 roku, podpisał z gminą miasta Rapperswilu umowę na dzierżawę, w ciągu 99 lat, zamku tamtejszego celem urządzenia w nim muzeum polskiego. W ten sposób położył podwaliny pod najważniejsze dzieło swego życia. Powstałe z jego inicjatywy, jego trudem i kosztem, muzeum w Rapperswilu stało się na długie lata, bo aż do 1918 roku, rodzajem sanktuarium uczuć narodowyh dla Polaków i to zarówno rozsianych po całym świecie, jak i pozostałych w kraju. Oficjalne otwarcie muzeum nastąpiło dnia 23 października 1870 roku. Aktem fundacyjnym, podpisanym w dn. 14 kwietnia 1881 roku, Władysław Plater oddał stworzone przez siebie dzieło na własność Narodowi Polskiemu. Jak przedtem zabiegał o stworzenie podstaw prawnych i materialnych dla nowej placówki, tak od czasu gdy została stworzona, zaczął zabiegać o zgromadzenie w jej salach wszystkiego co rozproszone po świecie stanowiło pamiątki narodowe. Nie szczędził w tej akcji trudu i środków. Po długich zabiegach udało mu się nabyć od pastora Emanuela Westa szablę księcia Józefa Poniatowskiego (dar Napoleona) i ofiarować ją do Muzeum. Jego biblioteka weszła cała w skład biblioteki rapperswilskiej. Umarł w Broelbergu w dniu 22 kwietnia 1889 roku, a pochowany został na podworcu zamkowym w Rapperswilu. Jak w styczniu 1831 był najmłodszym z posłów sejmu rewolucyjnego, tak teraz umarł jako ostatni z nich. Jego popiersie zdobiło salę schodową Muzeum. Na tablicy wmurowanej w ścianę gmachu Biblioteki Polskiej w Paryżu jego nazwisko widnieje do dzisiaj dnia pomiędzy nazwiskami osób szczególnie dla tej Instytucji zasłużonych. Zygmunt Miłkowski (Teodor Tomasz Jeż) napisał o nim: "Polska mu serce i głowę zapełniała." Kochał ją i myślał o niej, pragnąc jej służyć jak najskuteczniej. I służył - służył jak mógł i umiał. Biblioteka Narodowa w Warszawie posiadała do 1944 roku ogromny zbiór jego całożyciowej korespondencji, a pomiędzy innymi także z Adamem Mickiewiczem, Joachimem Lelewelem. Ponadto w zbiorach tej Biblioteki znajdowały się jego notaty, rękopisy różnych artykułów, akty prowadzonych spraw i procesów, oraz dziennik jego podróży z Wilna do Petersburga i potem za granicę, w okresie od 25 lipca 1827 do 22 lipca 1830 roku. Władysław Plater pisał wiele artykułów, nekrologów, wspomnień itp. w różnych językach. Tłumaczył różne prace z francuskiego na polski. Obszerny spis jego prac ogłoszonych drukiem podam na końcu tej monografii, w dodatkach. Władysław Plater w 1844 roku ożenił się w Szwajcarii (Wilczyński nic o tym nie wie, a Z. Miłkowski pisze niejasno) z wybitną niemiecką aktorką dramatyczną Karoliną Bauer, urodzoną w Heidelbergu w dniu28 maja 1808 roku, córką Henryka, rotmistrza wojsk badeńskich, który poległ pod Aspern w roku 1809, i Christiane Stockmar, bliskiej krewnej barona Chr. Stockmar, znanego niemieckiego męża stanu (1787-1863). Karolina Bauer porzuciła ostatecznie scenę w 1844 roku i od tego czasu, aż do zgonu w dniu 18 października 1877 roku, zamieszkiwała w Broelbergu. Pochowana obok Władysława, w Rapperswilu. Jej korespondencja, dokumenty, rękopisy, wiersze na jej cześć, druki itp. znajdowały się da1944 roku w Bibliotece Narodowej w Warszawie. Wydała dwa tomy swoich wspomnień pod tytułem: "Aus meińem Buhnenleben". Tam dwie jej podabizny według fotografii. Po jej śmierci wyszły te wspomnienia po francusku pod tytułem: "Les confessions d'une comedienne". Według Maliszewskiego, w roku 1878 miała się ukazać w przekładzie polskim ta sama praca pod tytułem: "Z pamiętników artystki".

Wikipedia

Muzeum Polskie w Rapperswilu w Wikipedii



W 1999 roku Poczta Polska wprowadziła do obiegu cztery znaczki pocztowe emisji " Polonica", które przedstawiają najważniejsze polskie obiekty kulturalne, znajdujące się za granicą m.inn. w Rapperswil:
Muzeum Polskie w Rapperswil
Szczegóły na stronie Poczty Polskiej